In een recente studie gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences kwam een duizelingwekkende onthulling naar voren: - er werden verbazingwekkende 200.000 nanoplasticdeeltjes gedetecteerd in slechts één liter flessenwater. Nu de zorgen over de impact van plastic op ons milieu en onze gezondheid toenemen, duikt het onderzoek in de microscopische wereld van nanoplastics en hun potentiële gevolgen.
Volgens een rapport op de officiële website van McGill wordt ons dagelijks leven overspoeld met berichten over schadelijke stoffen zoals ftalaten, perfluoralkylstoffen (PFAS), pesticiden, dioxines en bisfenol A die ons voedsel en water infiltreren. Analytische scheikundigen, pioniers in de zoektocht naar schonere omgevingen, maken gebruik van geavanceerde- technologieën die verontreinigende stoffen kunnen detecteren in verbazingwekkend lage concentraties, die zo minuscuul zijn als één deel per biljoen.
Om de schaal van 'delen per biljoen' te begrijpen, stel je voor dat je een zandkorrel oplost in een zwembad van olympisch-formaat -, dat is het concentratieniveau. Een andere analogie stelt één deel per biljoen voor als de breedte van een creditcard in verhouding tot de enorme afstand tussen de aarde en de maan. De aanwezigheid van een stof, zelfs bij hogere concentraties, betekent echter niet noodzakelijkerwijs een onmiddellijk risico. Het evalueren van risico's omvat een veelzijdige afweging van toxiciteit, mate van blootstelling en wijze van blootstelling.
Om de complexiteit van nanoplastics te begrijpen zijn geavanceerde methoden nodig, zoals atoomkrachtmicroscopie en, in dit geval, 'hyperspectraal gestimuleerde Raman-verstrooiingsmicroscopie'. Deze methoden detecteren deeltjes in het bereik van 1 tot 100 nanometer en zijn vijfduizend keer nauwkeuriger dan de identificatie van deeltjes slechts vijf jaar geleden.
Hoewel het vermogen om nanoplastics te detecteren relatief nieuw is, is het al sinds de jaren tachtig bekend dat microplastics - deeltjes kleiner dan een halve millimeter - in natuurlijke wateren infiltreren. Deze minuscule deeltjes zijn afkomstig van weggegooide plastic voorwerpen en zelfs van synthetische vezels die tijdens het wassen microplastics afgeven en komen terecht in ons voedsel, water en lucht.
De vraag naar hun impact wordt urgenter voor nanoplastics. Laboratoriumstudies suggereren dat deze kleine deeltjes, zo klein als 1-100 nanometer, weefsels, organen en zelfs individuele cellen kunnen infiltreren. Uit muisstudies blijkt dat er sprake is van interferentie met de ontwikkeling van de foetus en een verhoogd risico op de ziekte van Parkinson, wat aanleiding geeft tot bezorgdheid over mogelijke risico's voor de mens.
Wat het probleem nog verergert, is de aanwezigheid van plastic deeltjes in ons lichaam. Bij de kunststofproductie worden verschillende additieven geïntroduceerd, zoals antimicrobiële stoffen, vlamvertragers en weekmakers. Deze chemicaliën kunnen mogelijk in onze bloedbaan terechtkomen, samen met resten van de plasticproductie. Chemische stoffen zoals bisfenol A (BPA), acryl en styreen, waarvan bekend is dat ze bij hoge doses giftig zijn, brengen extra risico's met zich mee. Plastic oppervlakken kunnen ook waterverontreinigingen aantrekken, waardoor pesticiden, medicijnresten en dioxines in ons lichaam terechtkomen.
Als we de aandacht weer op flessenwater richten, blijft de oorsprong van de duizenden geconsumeerde nanoplasticdeeltjes complex. Of het nu gaat om flessen, doppen of waterzuiveringsprocessen, nanoplastics worden alomtegenwoordig en weerspiegelen de alomtegenwoordige aard van plastics in ons leven.
De voordelen van kunststoffen vallen niet te ontkennen, maar de daaraan verbonden risico's blijven onderwerp van discussie, ook al zijn ze niet nul. Het wordt absoluut noodzakelijk om een onderscheid te maken tussen gevaren en risico's. Hoewel gevaren intrinsieke eigenschappen zijn die schade veroorzaken, houden risico's rekening met de mate van blootstelling. Het drinken van een liter flessenwater, beladen met nanoplasticdeeltjes, vormt slechts een fractie van het gewicht van een zandkorrel en veroorzaakt minimale directe schade. De langetermijneffecten-van consistente consumptie blijven echter onbekend.
Bij gebrek aan gegevens blijft de vraag of nanoplastics in flessenwater een risico vormen onbeantwoord. Hoewel het huidige risico klein lijkt in vergelijking met de talloze andere uitdagingen van het leven, werpt het baanbrekende onderzoek van onderzoekers van Columbia University licht op de analytische technieken die de verborgen wereld van deze minuscule deeltjes ontrafelen.
Gepubliceerd op 16 januari 2024
